Rotawirusy - żywienie i odpowiednie nawodnienie - Instytut Sanvita

Sanvita Logo


Informacja oraz rezerwacja telefoniczna +48 535 300 340
Wyślij SMS o treści "wizyta" - oddzwonimy!

Rotawirusy – żywienie i odpowiednie nawodnienie

| Kategoria: Odporność |

Napisane przez

Zakażenia infekcyjne u dzieci nadal stanowią istotny problem kliniczny i są częstym powodem wizyt u lekarzy pierwszego kontaktu oraz jedną z częstszych przyczyn hospitalizacji. Do najbardziej rozpowszechnionych zakażeń wirusowych należą zakażenia rotawirusowe. Badania wskazują, że rotawirusty są również najczęstszą przyczyną ostrych biegunek infekcyjnych u dzieci.


Rotawirusy zostały odkryte i opisane ponad 50 lat temu. To małe i kuliste wirusy, należące do rodziny Reoviridae o średnicy około 75 nm. To patogeny bardzo odporne na niekorzystne warunki, co sprawia, że są trudne do eliminacji za pomocą zastosowania zwykłych środków higieny. Rozpowszechnienie zakażeń rotawirusami jest bardzo zmienne i zależy przede wszystkim od grupy wiekowej, w której prowadzone są badania oraz od okresu prowadzenia badań i regionu geograficznego. Szacuje się, że grupą najbardziej zagrożoną zachorowalnością i śmiertelnością z tego powodu są dzieci poniżej 5 roku życia.

ZAKAŹNOŚĆ

Źródło zakażenia rotawirusami stanowią osoby chore, które mogą wydalać wirusy na 2 do 5 dni przed wystąpieniem pierwszych objawów zakażenia i około 10 do 14 po ich ustąpieniu. Zakażenia bezobjawowe dodatkowo mogą zwiększać ryzyko rozprzestrzeniania się wirusa. Główną drogą rozprzestrzeniania się patogenu jest droga fekalno-oralna, czyli poprzez przeniesienie wirusa rękoma, ale do zakażenia może dojść również drogą kropelkową. Zakaźność wirusa jest bardzo duża, a materiałem wysoce zakaźnym są przede wszystkim: kał, wymiociny i wydzieliny dróg oddechowych. Przyczyną zakażenia może być zanieczyszczona woda oraz produkty spożywcze niewymagające obróbki cieplnej. Możliwe jest także szerzenie się infekcji poprzez kontakt z przedmiotami, które zostały zainfekowane. Pobyt dziecka w szpitalu, gdzie najczęściej nie ma możliwości izolacji chorych i ich rodziców jest również czynnikiem zwiększającym ryzyko zakażenia.

OBJAWY ZAKAŻENIA

Okres rozwoju choroby wynosi najczęściej od 1 do 3, ale może trwać również do tygodnia. Najczęściej infekcja ma przebieg ostry, a jej czas trwania szacuje się na 3-10 dni. Głównym i charakterystycznym objawem zakażenia rotawirusami jest wodnista biegunka, której mogą towarzyszyć wymioty. U większości pacjentów obserwuje się także bóle brzucha oraz gorączkę. Zakażenie najczęściej prowadzi do odwodnienia, a w ciężkich przypadkach może być przyczyną zaburzeń metabolicznych, takich jak kwasica metaboliczna, zaburzenia elektrolitowe oraz niewydolności narządowej. W przypadku rozwoju poważnych zaburzeń niezbędna jest hospitalizacja dziecka oraz nawadnianie pozajelitowe. Zakażenie rotawirusami zdecydowanie rzadziej może mieć również charakter bezobjawowy lub dawać objawy bardzo niespecyficzne.

ODPOWIEDNIE NAWODNIENIE

Postawą leczenia zakażeń rotawirusowych jest zapobieganie odwodnieniu organizmu i odpowiednie nawadnianie dziecka przez cały czas trwania choroby. Mając na uwadze fakt, że w przypadku niemowląt i małych dzieci bardzo szybko dochodzi do odwodniania spowodowanego biegunkami oraz wymiotami w pierwszym etapie zakażenia należy stosować specjalny doustny płyn nawadniający dostępny w aptekach. Zgodnie z rekomendacjami stosuje się 50-100 ml płynu na kilogram masy ciała dziecka przez 4 godziny oraz dodatkowo 5-10 ml na kilogram masy ciała po każdym oddanym stolcu czy wymiotach. Każdorazowo płyn należy podawać dziecku bardzo powoli i przez dłuższy okres czasu, np. kilka lub kilkanaście minut. Następnie kontynuuje się podawanie doustnych płynów nawadniających, ale zgodnie z zapotrzebowaniem dziecka w odniesieniu do wieku oraz dalej dodatkowo 5-10 ml na kilogram masy ciała po każdym oddanym stolcu i wymiotach. Początkowo należy unikać podawania samej wody. Nie należy stosować również soków, napojów typu cola i innych napojów gazowanych i niegazowanych, ponieważ ze względu na obecność cukrów prostych mogą nasilać biegunkę.

Brak poprawy w przypadku nawodniania dziecka za pomocą specjalnych doustnych płynów, bardzo duże odwodnienie, uporczywe lub żółciowe wymioty i inne poważne komplikacje zdrowotne są bezwzględnym wskazaniem do hospitalizacji.

WSPOMAGANIE ŻYWIENIOWE

W przypadku niemowląt karmionych piersią podaż pokarmu matki można utrzymać, natomiast w przypadku dzieci starszych zaleca się wstrzymanie od karmienia dziecka w etapie nawadniania organizmu, a następnie powrót do żywienia. W okresie powrotu dziecka do żywienia rozważyć można wraz z lekarzem prowadzącym podawanie odpowiednich probiotyków.

W początkowym stadium można stosować dietę lekkostrawną, zawierającą mniejsze ilości błonnika pokarmowego, a następnie dietę zgodną z zasadami prawidłowego żywienia. Odpowiednie żywienie będzie stymulowało regenerację przewodu pokarmowego i zmniejszało ryzyko rozwoju niedożywienia.

U dzieci z ostrą biegunką zaleca się powrót do żywienia nie później niż po 4-6 godzinach od rozpoczęcia nawodnienia. Bez restrykcji mogą być spożywane pokarmy będące źródłem węglowodanów złożonych, np. mleczne mieszanki zbożowe u małych dzieci oraz ryż (początkowo biały), drobne kasze (kasza kukurydziana, manna, jęczmienna perłowa), suche pieczywo czy ziemniaki u dzieci starszych. Dziecko może spożywać również chude mięso oraz jogurty a także owoce i warzywa. Należy zadbać przede wszystkim o odpowiednią obróbkę termiczną potraw dziecka. Początkowo powinny być one gotowane w wodzie lub na parze, a tłuszcz (np. masło lub oleje roślinne) powinien być dodawany do posiłku po jego przyrządzeniu. Wskazane jest unikanie ostrych przypraw drażniących przewód pokarmowy, takich jak curry, kurkuma, imbir, ostra papryka, pieprz i nadmiernej ilości soli. Pokarmy mogą być doprawione delikatnymi ziołami, np. suszonym koperkiem czy oregano. W dalszym ciągu rekomenduje się unikanie napojów wysokosłodzonych, a głównym źródłem nawodnienia powinna być woda. Można podawać również herbaty bez cukru.

W miarę poprawy stanu zdrowia dziecka rekomenduje się powrót do podawania surowych warzyw i owoców oraz produktów z pełnego ziarna (np. chleb graham lub pełnoziarnisty, kasza jaglana, pęczak, gryczana).

Należy pamiętać, że podczas choroby może dojść do uszkodzenia komórek jelita cienkiego, co może być przyczyną zaburzenia procesów trawienia poszczególnych pokarmów, zwłaszcza tych zawierających laktozę, głównie mleka i produktów mlecznych. Nietolerancja najczęściej ma charakter przejściowy i polega na nasilenia biegunek po spożycie mleka i produktów mlecznych, w związku z tym w tym okresie zaleca się stosowanie mieszanek bezlaktozowych oraz w przypadku starszych dzieci stosowania produktów bez laktozy. W przypadku braku nietolerancji laktozy nie ma wskazań do prewencyjnego stosowania preparatów pozbawionych laktozy.

JAK ZAPOBIEGAĆ?

Najprostszą metodą profilaktyki zakażeń rotawirusami jest oczywiście szeroko pojęta higiena. Osoby chore powinny ograniczyć kontakty z pozostałymi osobami, a w szczególności z dziećmi, nawet do tygodnia po ustąpieniu zakażenia. Wskazane jest, aby chory korzystał z własnych naczyń i sztućców oraz zachowywał odpowiednią higienę.

KLAUDIA WIŚNIEWSKA, dietetyk kliniczny, Instytut Zdrowego Żywienia i Dietetyki Klinicznej SANVITA, Instytut Profilaktyki Zdrowia Dzieci i Niemowląt BABY CLINIC

PIŚMIENNICTWO:
1. Łoś-Rycharska E., Czerwionka-Szaflarska M.: Biegunki rotawirusowe – dlaczego warto im zapobiegać. Przegląd Gastroenterologiczny 2011; 6 (2): 60–68
2. Modlińska-Cwalińska A., Mania A., Mazur-Melewska K. i wsp.: Kliniczna i laboratoryjna charakterystyka infekcji rotawirusowych u dzieci. Pediatria Polska 2012; 87 (3): 249–254

Dodaj odpowiedź

Musisz być zalogowany by dodać komentarz.

Szybki kontakt!
+
Wyślij!

Nasz Serwis internetowy używa plików cookies do prawidłowego działania strony. Korzystanie z Serwisu bez zmiany ustawień dla plików cookies oznacza, że będą one zapisywane w pamięci urządzenia. Ustawienia te można zmieniać w przeglądarce internetowej. Więcej informacji udostępniamy w Polityce plików cookies. dowiedz się więcej

Cookies – nasz Serwis internetowy wykorzystuje technologię Cookies w celu dostosowania jego funkcjonowania do Twoich indywidualnych potrzeb. Możesz zgodzić się na to, aby wpisane przez Ciebie dane zostały zapamiętane, dzięki czemu będziesz mógł bez powtórnego wpisywania korzystać z nich przy następnych odwiedzinach na stronach internetowych Serwisu. Właściciele innych witryn nie będą mieli dostępu do tych danych. Jeżeli natomiast nie zgadzasz się na personalizowanie Serwisu, proponujemy wyłączenie obsługi Cookies w opcjach przeglądarki internetowej.

Zamknij